TAKI ÜRETİCİLERİNİN HAMMADDE TEMİNİNİN DÜNYA FİYATLARIYLA SAĞLANMASINA YÖNELİK ÖNERİLER
1) Kuyum sektöründe en önemli konulardan biri, ihracatçının gerçekleştirdiği kuyum ihracatının has karşılığı olan altını ülkeye minimum maliyetle temin edebilmesidir.
İhracatçı, anlaşmasını “has altın + işçilik” karşılığı yapmaktadır.
Örnek: 14 ayar, 585 milyem bir altın bileziğin satışı; mal değeri + işçilik üzerinden, altın karşılığı olarak yapılmaktadır.
10 gramlık altın bilezik için hesaplama şöyledir: 10 gr × (585 + 100) milyem = 6,85 gr has altın
Kuyum sistemi has altın ağırlığı üzerinden döndüğü için bu satıştan imalatçı ve satıcı kur zararı yaşamamaktadır.
Mücevherat imalatçısının, altının külçe olarak satışından para kazanma hesabı bulunmamaktadır.
İmalatçının temel amacı, tezgâhının hammaddesi olan standart külçe altını, ihracat yaptığı anda kur farkından korunarak yeniden temin edebilmektir.
İhracatçı; altın olarak gerçekleşen ihracat miktarı ile işçilik tutarını, kur farkı zararına uğramadan yeniden tezgâhına koyabilmelidir.
Mevcut Temin Yöntemleri ve Dahilde İşleme İzni
İhracatçı, ihraç ettiği ürünün karşılığını standart külçe veya standart dışı külçe altın olarak ithalatçıdan en kısa sürede ülkeye sokup tezgâhına getirme ihtiyacındadır.
Altın ülkemize iki yolla getirilmektedir:
• Borsa üyeleri, kota miktarları kadar ithalatı, kati ithalat yoluyla altını ülkeye getirip Borsada tescil edildikten sonra piyasaya sunmaktadır.
• Dahilde İşleme Rejimi sistemiyle geçici olarak ülkeye sokulan altın, üç ay içinde işlenmiş takı olarak yeniden yurt dışı edilmektedir.
Ticaret Bakanlığı, gümrük idareleri eliyle Dahilde İşleme İzni kapsamında yalnızca kapasite raporu bulunan imalatçı / ihracatçılara belirli bir hesap yöntemiyle ithal izin vermektedir.
Örneğin yıllık kapasitesi 800 kg olan bir üreticiye 3,5 aylık süreli bir izin verilmektedir.
Verilen örnekler reel işletmelere ilişkindir. Üretici olmayan ihracatçılara Dahilde İşleme İzni verilmemektedir.
Öneri: Dahilde İşleme – Eşdeğer Eşya Yöntemi
Dahilde İşleme Rejimi kapsamında “eşdeğer eşya” yönteminin uygulanmasıyla tüm sektörün sorununun çözülebileceği düşünülmektedir.
1. Külçe altın temini:
İmalatçının takıyı üretirken kullandığı hammadde olan külçe altın Türkiye’den temin edilir ve ihracat eşyası üretilir.
İhracat esnasında, yetkili ayar evi raporunda toplam üretim için kullanılan altının has miktarı bellidir.
İhracatçıya, her ihracatta imalat sırasında kullandığı has miktarı kadar ithalat izni verilebilir.
Bu izin, yapılan ihracatın karşılığı olacaktır.
a) İhracat beyannamesi gerçek has değer üzerinden düzenleneceği için ihracat tutarları yükselecek; altın + işçilik değeri beyannamede belirtilecektir. Gerektiğinde, işçilik değerinin yanında külçe altın getirme hakkı da verilmesi mümkün olabilecektir.
b) Önce ihracat gerçekleşeceği için Dahilde İşleme Rejimindeki belirsizlik ve takip zorluğu ortadan kalkacaktır.
c) Tüm ihracatçılar kendi mallarını ihraç edebilme imkanına kavuşacaklardır.
Eşdeğer Eşya Yönteminin Uygulama Esasları
d) İmalatçı, ithalattan önce yurt içinden temin ettiği eşdeğer altından elde ettiği mamul takıyı/ziynet eşyasının ihracatını yapacak sonra İhracat eşyasının üretiminde kullandığı kadar has altını eşdeğer eşya olarak kati ithal edebilecektir.
Genellikle standart külçe altın ithalatı seçeneği tercih edildiğinde gümrük işlemleri, Darphaneye gitmeden daha hızlı gerçekleşe bilecektir.
e) Tüm altın ticaretinde has + işçilik bedelleri belirli bir milyem değeri üzerinden hesaplanmaktadır.
Bu sistem, üreticiyi altın/döviz kur şoklarından koruyan bir sistemdir.
Üretici, işçilik kıymetini 14 ayar için 50 milyem, 18 ayar için 75 milyem gibi altının hasına bağlı olarak fiyatlandırmaktadır. Bu sistemi temel olarak işletmeler yönetmektedir.
Ticaret Bakanlığı, bu sisteme uygun olarak Dahilde İşleme Rejimi sisteminin bir unsuru olan eşdeğer eşya yöntemini uygulamalıdır.
• Sistem tüm altın ihracatçılarına açık olmalı; üretici, tedarikçi ve ihracatçıların tamamı yararlanmalıdır.
• Vergi uygulaması bakımından asgari işçilik fiyatları belirlenmeli ve vergi kaçağının önüne geçilmelidir.
• İhracatçı, yaptığı ihracat miktarı kadar asgari has altın getirebilmelidir.
SONUÇ;
Gerek imalatçı gerek ihracatçı, kendi takısını ihraç edip aynı miktarda hası alacağını garanti edeceği için, ihracatçının önündeki en büyük engel olan “hası tekrar tezgâhına koyma” sorunu çözülecektir.
Hamit GENÇ
Gümrük Müşaviri